Kremy do biustu w czasie karmienia piersią: co jest bezpieczne?

Czy w czasie karmienia można używać kremu ujędrniającego do biustu?

Nie ma badań, które oceniałyby bezpieczeństwo kremów ujędrniających do biustu u kobiet karmiących. Nie wiadomo więc, czy składniki przenikają do mleka i czy mają znaczenie dla dziecka. Rozsądny wybór to poczekać z ujędrnianiem do końca karmienia, a w razie potrzeby ustalić z położną, co możesz stosować.

Często słyszy się, że wystarczy wybrać „naturalny” krem, na przykład z witaminą E albo pantenolem. Słowo „naturalny” niczego jednak nie gwarantuje, a dowodów, że składniki kremu nie trafiają do mleka, nie ma.

Warto też rozumieć, co taki krem może zrobić. Według unijnego rozporządzenia o kosmetykach produkt kosmetyczny działa na zewnętrzne części ciała: utrzymuje je w dobrej kondycji, zmienia wygląd, chroni. Wpływa więc na skórę, nie na gruczoł piersiowy, w którym powstaje mleko. Kosmetyk nie zmieni więc budowy piersi.

Dlaczego z ujędrnianiem lepiej poczekać do końca karmienia?

W czasie karmienia piersi są pełne mleka i wyglądają inaczej niż po jego zakończeniu, więc ocena jędrności jest wtedy nierzetelna. Dopiero gdy laktacja się kończy, gruczoł zanika.

Tak opisuje to fizjologia. Pełny rozwój gruczołu mlecznego następuje dopiero w ciąży, a po zakończeniu laktacji, gdy spada poziom prolaktyny, dochodzi do inwolucji gruczołu, czyli jego zaniku. To wtedy zmienia się wygląd piersi, więc wtedy ma sens ocena i pielęgnacja skóry. Szczegóły opisuję w poradniku o piersiach po karmieniu.

Co do samej jędrności, obraz jest niejednoznaczny. W ankiecie 559 Niemek, które rodziły w latach 1996-1999, spadek jędrności piersi po ciąży zgłosiło 66,4% kobiet, zmniejszenie piersi 21,8%, a powiększenie 35,1%. Na jędrność wpływały m.in. wiek przy pierwszym porodzie, BMI, czas od porodu, liczba ciąż i karmienie piersią. To samoocena, a odpowiedzi wróciły od niewielkiej części kobiet.

Inne badania, na pacjentkach zgłaszających się do chirurga plastycznego, nie uznały karmienia za niezależny czynnik ryzyka opadania piersi. Ważniejsze były wiek, wyższe BMI, liczba ciąż, większy rozmiar biustonosza przed ciążą i palenie. Te grupy były niewielkie i wyselekcjonowane, więc traktuj je jako wskazówkę, nie wyrok. Więcej o zmianach po porodzie przeczytasz w tekście o biuście po ciąży.

Jak ograniczyć ryzyko, jeśli używasz balsamu do ciała w czasie karmienia?

Jeśli nie chcesz rezygnować z balsamu, nakładaj go z dala od brodawek i otoczek i zmywaj przed karmieniem. To zasada ostrożności, nie wynik badań. Decyzję warto podjąć wspólnie z położną lub lekarzem.

Dziecko ma kontakt z brodawką i otoczką, więc to tam nie powinno być żadnych kosmetyków. Reszta piersi to skóra jak każda inna. Jeśli jest sucha, pomaga zwykłe nawilżenie. Gliceryna, od lat stosowana w preparatach dermatologicznych, poprawia nawilżenie warstwy rogowej i funkcję bariery skóry.

Kilka praktycznych zasad:

• Nie smaruj skóry pękniętej, krwawiącej ani podrażnionej.
• Zmyj preparat przed przystawieniem dziecka.
• Przy preparatach z retinoidami, na przykład tretynoiną, zapytaj lekarza lub farmaceutę. Według Europejskiej Agencji Leków retinoidów na skórę nie wolno stosować w ciąży. Dla czasu karmienia dobór preparatu zostaw lekarzowi.
• Jeśli po jakimś preparacie skóra się zaczerwieni, zacznie swędzieć albo piec, odstaw go.

Infografika · Lista kontrolna

Zanim nałożysz coś na pierś w czasie karmienia

• Zapytaj położną, doradczynię laktacyjną albo lekarza.
• Pomiń brodawki i otoczki.
• Zmyj preparat ze skóry piersi przed karmieniem.
• Nie smaruj skóry pękniętej, krwawiącej ani podrażnionej.
• Przy preparatach z retinoidami zapytaj lekarza lub farmaceutę.
• Ujędrnianie skóry zostaw na czas po zakończeniu karmienia.

Czy kremy zapobiegną rozstępom na piersiach w czasie karmienia?

Nie, żaden krem ani olejek nie zapobiega rozstępom. Tak wynika z przeglądu Cochrane z 6 badań, w którym wzięło udział 800 kobiet w ciąży: preparaty miejscowe nie zmniejszały ani liczby rozstępów, ani ich nasilenia.

Rozstępy pojawiają się u 50-90% kobiet w ciąży, najczęściej na brzuchu, piersiach i udach. Masło kakaowe i oliwa z oliwek nie są skuteczne. Ograniczone dowody dotyczą wąkroty azjatyckiej, a przy kwasie hialuronowym są słabe. Skoro nawet w ciąży nic z tego nie zadziałało, w czasie karmienia nie ma powodu kupować tych kosmetyków „na zapas”.

Po porodzie większość rozstępów, które miały się pojawić, już jest. Czerwone, świeże reagują na leczenie lepiej niż białe, ale żadna metoda nie okazała się w pełni skuteczna. Mikroigłowanie i lasery są zabiegami gabinetowymi, o których decydujesz po zakończeniu karmienia, razem z lekarzem. Więcej w poradniku o rozstępach na piersiach.

Infografika · Mity i fakty

Kremy w czasie karmienia: mity i fakty

• MitKrem lub olejek zapobiegnie rozstępom na piersiach.

  FaktPrzegląd Cochrane (6 badań, 800 kobiet w ciąży) nie wykazał, że preparaty miejscowe zapobiegają rozstępom.

• MitMasło kakaowe i oliwa z oliwek chronią skórę przed rozstępami.

  FaktPrzegląd badań wskazuje, że te środki nie są skuteczne.

• MitLanolina albo własne mleko na pewno wyleczą popękane brodawki.

  FaktCochrane (4 badania, 656 kobiet) nie znalazł dość dowodów na żadną z metod. Ból zwykle łagodnieje po 7-10 dniach.

Co robić z popękanymi brodawkami?

Na popękane brodawki nie ma sprawdzonego środka. Zacznij od przystawiania dziecka, w czym pomoże położna lub doradczyni laktacyjna.

Cochrane przejrzał 4 badania z udziałem 656 kobiet z bolesnymi brodawkami. Porównywano m.in. opatrunki glicerynowe, lanolinę, własne mleko i „uniwersalną maść”. Dowodów nie starczyło, by zalecić którąkolwiek metodę, a w jednym badaniu lanolina nie była lepsza od niestosowania niczego. U większości kobiet ból i tak zmniejszał się do łagodnego po 7-10 dniach od porodu. Jakość dowodów była niska, a w każdej grupie uczono prawidłowego przystawiania.

Protokół Akademii Medycyny Karmienia Piersią o zapaleniu piersi nie zaleca rutynowego mycia brodawek, bo maceruje skórę, i odradza stosowanie na pierś okładów z soli, oleju rycynowego i innych preparatów miejscowych. Szczegółowy opis pielęgnacji brodawek znajdziesz w osobnym poradniku o pielęgnacji piersi podczas karmienia.

Kiedy zapytać położną lub lekarza?

Gdy pierś jest zaczerwieniona i gorąca, pojawia się gorączka albo wyczuwasz twardy guzek, nie czekaj na samoistną poprawę. To sygnały, które trzeba ocenić.

Piersi w czasie karmienia są pełniejsze, więc samobadanie jest trudniejsze. Każdy nowy guzek zgłoś lekarzowi, nawet gdy podejrzewasz zastój mleka. Zasady opisałam w poradniku o samobadaniu piersi.

Co zrobić z pielęgnacją po zakończeniu karmienia?

Po zakończeniu karmienia możesz wrócić do zwykłej pielęgnacji skóry biustu i dekoltu: filtr przeciwsłoneczny, nawilżanie, brak papierosów. Na te nawyki są dowody.

W australijskim badaniu 903 dorosłych poniżej 55. roku życia codzienne używanie kremu z filtrem spowolniło starzenie skóry o 24% w ciągu 4,5 roku. Palenie przyspiesza starzenie skóry, a w badaniach laboratoryjnych dym tytoniowy pogarszał wytwarzanie kolagenu. Obie rzeczy dotyczą skóry, nie gruczołu, więc nie zmienią kształtu piersi. Poprawią natomiast jej wygląd.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej o realnych możliwościach poprawy po porodzie i karmieniu, sprawdź poradnik o piersiach po karmieniu. Nic z tego nie musisz robić teraz.