Zmiany brodawek sutkowych: wklęsłe, łuszczące się, swędzące

Brodawka to miejsce, w którym zmianę widać od razu, więc łatwo się zaniepokoić. Większość różnic jest niegroźna, ale kilka objawów trzeba pokazać lekarzowi. Opisuję, jak je odróżnić od zwykłej zmienności.

Jak powinna wyglądać brodawka i co jest normą?

Nie ma jednego wzorca. Brodawki mogą być płaskie, wypukłe, większe lub mniejsze, jaśniejsze albo ciemniejsze, a obie piersi nie muszą wyglądać identycznie. Ważne jest to, jak wyglądała Twoja brodawka dotąd.

Dlatego tak przydatne jest znanie własnej normy. Kiedy regularnie oglądasz piersi, łatwiej zauważysz coś nowego. Jak to robić, opisuję w poradniku o samobadaniu piersi.

Na otoczce możesz mieć drobne, niewielkie wyniosłości. To gruczoły Montgomery’ego. W ciąży stają się wyraźniejsze, więc ich nagłe uwydatnienie w tym czasie nie jest powodem do niepokoju.

Dlaczego brodawka się wciąga?

Nowe wciągnięcie brodawki jest objawem, który NHS wymienia wśród powodów do konsultacji lekarskiej. Chodzi o brodawkę, która wcześniej była wypukła, a teraz zagłębia się w pierś.

Przyczyn może być kilka i samodzielnie ich nie rozpoznasz. Czasem towarzyszy temu rak piersi, dlatego NHS zaleca, by wciągnięcie brodawki, wciągniętą skórę czy guzek pokazać lekarzowi, a nie diagnozować samej. Nie znaczy to, że za każdym razem to rak. Znaczy tylko, że rozstrzygnąć może badanie.

Brodawka, która od zawsze jest płaska lub wklęsła, to inna sytuacja niż zmiana, która pojawiła się niedawno. Według Boston Children’s Hospital wklęsłe brodawki ma 10-20% dziewcząt i jest to normalne, ale nagłe wciągnięcie wcześniej wystającej brodawki wymaga wizyty u lekarza. Przy wątpliwościach zapytaj o to lekarza przy okazji wizyty.

Infografika · Lista kontrolna

Co sprawdzić w brodawce i otoczce

• Czy brodawka zmieniła kształt: wciągnęła się albo spłaszczyła?
• Czy skóra brodawki lub otoczki łuszczy się, jest pogrubiała albo pokryta strupem?
• Czy pojawia się swędzenie, mrowienie albo zaczerwienienie, które nie mija?
• Czy z brodawki wypływa wydzielina: żółtawa, krwista albo wodnista?
• Czy zmiana dotyczy tylko jednej piersi?
• Czy pod brodawką lub obok niej wyczuwasz guzek?
• Czy zmiana nie ustępuje mimo zwykłej pielęgnacji?

Co znaczy łuszcząca się, swędząca lub zaczerwieniona brodawka?

Łuszcząca się, strupiąca albo swędząca brodawka może być zapaleniem skóry, ale może też być objawem rzadkiej choroby Pageta piersi. Dlatego zmiana, która nie mija, wymaga oceny lekarza.

Według amerykańskiego Narodowego Instytutu Raka (NCI) choroba Pageta to rzadki nowotwór obejmujący brodawkę i zwykle otoczkę. Stanowi ok. 1-3% raków piersi. Może wyglądać jak zapalenie skóry lub egzema. Objawy to swędzenie, mrowienie lub zaczerwienienie brodawki i otoczki, łuszcząca się, strupiąca albo pogrubiała skóra, spłaszczona brodawka oraz żółtawy lub krwisty wyciek.

W tej samej piersi może być też guz. Rozpoznanie wymaga badania, badań obrazowych i biopsji skóry, czyli pobrania małego fragmentu do oceny w laboratorium. Sama maść niczego tu nie rozstrzygnie.

Infografika · Liczba

Jak rzadka jest choroba Pageta piersi

tyle wszystkich raków piersi stanowi choroba Pageta, nowotwór obejmujący brodawkę i zwykle otoczkę.

1-3%

tyle wszystkich raków piersi stanowi choroba Pageta, nowotwór obejmujący brodawkę i zwykle otoczkę.

Przegląd naukowy opisuje chorobę Pageta jako schorzenie często związane z rakiem w głębi piersi, w którym zmiany brodawki przypominają egzemę. Łatwo więc o pomyłkę.

Czy swędzenie brodawki to na pewno Paget?

Nie. Swędzenie brodawki ma wiele przyczyn, a choroba Pageta jest rzadka. Przegląd 33 prac o wyprysku brodawki wymienia jego postacie: atopową, z podrażnienia i alergiczną kontaktową. Przy różnicowaniu trzeba brać pod uwagę także łuszczycę brodawki, drożdżycę i chorobę Pageta. Gdy rozpoznanie jest niepewne, wskazane są wymazy lub biopsja. Wyprysk leczy się miejscowymi kortykosteroidami lub inhibitorami kalcyneuryny (uznanymi za bezpieczne w czasie karmienia), unikaniem tarcia, chemikaliów i alergenów oraz intensywnym natłuszczaniem. U karmiących pomaga poprawienie przystawiania dziecka. Takie leczenie dobiera jednak lekarz po obejrzeniu zmiany.

Praktyczna reguła jest prosta. Jeśli swędzenie lub łuszczenie dotyczy jednej brodawki, nie ustępuje albo towarzyszy mu krwisty wyciek, guzek lub wciągnięcie, pokaż to lekarzowi. Szerzej o swędzeniu skóry piersi piszę w osobnym poradniku o swędzeniu piersi.

Jeśli swędzenie wraca albo nie wiesz, co je wywołuje, zapytaj lekarza. Nie musisz zgadywać sama.

Czy zmiany brodawek w ciąży są normalne?

W ciąży zmiany są typowe, a ich zakres bywa duży. Według przeglądu anatomii piersi większość ciąż powoduje ściemnienie otoczki, powiększenie piersi i uwydatnienie gruczołów Montgomery’ego. Powodem są hormony, a po zakończeniu laktacji gruczoł ulega inwolucji, czyli stopniowemu zanikowi.

Według irlandzkiej służby zdrowia (HSE) ciemnienie brodawek i otoczek jest typowe w drugim trymestrze, a w trzecim możliwy jest wyciek siary. Ciemniejsza otoczka i większe brodawki nie wymagają leczenia. Inaczej jest z objawami jednostronnymi i nowymi: twardym guzkiem, wciągniętą skórą, wysypką albo krwistym wyciekiem. O nich powiedz położnej lub lekarzowi, nie czekaj na koniec ciąży ani karmienia. Wyciek z brodawki jest w ciąży częstszy, ale też go omów. Szczegóły opisuję w poradniku o wycieku z brodawki.

Czy dodatkowe brodawki i włoski wokół brodawek to powód do niepokoju?

Niektóre osoby mają dodatkowe brodawki. Pojawiają się zwykle wzdłuż zarodkowych linii mlecznych, a ich częstość w różnych badaniach wynosi od 0,2% do 5,6%. Część doniesień wiąże je z wadami nerek i dróg moczowych, ale to powiązanie pozostaje sporne, więc wspomnij o dodatkowej brodawce lekarzowi. Włoski wokół brodawek są normalne. Lepiej je przycinać, niż wyrywać lub golić, bo według Boston Children’s Hospital grozi to zakażeniem, a NHS wymienia golenie lub wyrywanie włosków wokół brodawek wśród przyczyn zapalenia piersi poza karmieniem.

Kiedy ze zmianą brodawki iść do lekarza?

Do lekarza idź, gdy zmiana jest nowa, jednostronna albo nie ustępuje. Dotyczy to wciągnięcia brodawki, wysypki przypominającej egzemę, łuszczenia lub strupów, wycieku, a także guzka obok brodawki.

W gabinecie lekarz obejrzy brodawkę i piersi, a w razie potrzeby skieruje na USG, mammografię lub pobranie próbki. NHS opisuje, że w poradni piersi często dzieje się to podczas jednej wizyty. Więcej o objawach, które łączy się z rakiem piersi, przeczytasz w poradniku o niepokojących objawach piersi, o objawach raka piersi i o guzku w piersi.

Dlaczego nie smarować brodawki na własną rękę?

Maść może przykryć objaw, a nie wyjaśnić jego przyczyny. Jeśli łuszczenie lub swędzenie chwilowo się zmniejszy, łatwo uznać, że problem minął, choć jego przyczyna nie została sprawdzona.

Dlatego nie zaczynaj od kolejnych kremów. Jeżeli zmiana nie ustępuje albo wraca, idź do lekarza, zanim zaczniesz próbować kolejnych preparatów. To jedyny sposób, by odróżnić zapalenie skóry od choroby, której nie wolno przeoczyć.

W 2023 roku w Polsce zarejestrowano 21 716 zachorowań na raka piersi u kobiet, a większość zmian w piersiach i tak jest łagodna. Z jednym i drugim najlepiej iść do lekarza, zamiast czekać.