Swędzenie piersi: zwykłe podrażnienie czy coś więcej?

Swędzenie piersi to częsta dolegliwość i najczęściej nic groźnego za nią nie stoi. Są jednak sytuacje, w których warto się zatrzymać i zapytać lekarza. Poniżej opisuję, po czym je poznać i co robić do czasu wizyty.

Co może powodować swędzenie piersi?

Najczęściej swędzenie skóry wynika z jej suchości lub podrażnienia. Według NHS swędzenie skóry zwykle nie jest objawem niczego poważnego i często mija po kilku tygodniach. Wśród przyczyn są alergie, wyprysk, łuszczyca i grzybice. To zalecenia dla skóry w ogóle, nie tylko piersi.

Podrażnienie może wywołać kontakt z mydłem, detergentem czy składnikiem kosmetyku. Kontaktowe zapalenie skóry to rodzaj wyprysku, który pojawia się zwykle w ciągu kilku godzin lub dni od kontaktu. Skóra swędzi, jest sucha, popękana, czasem pęcherzykuje. Zmiany zwykle ustępują po rozpoznaniu i unikaniu czynnika, a lekarz może zalecić emolienty lub miejscowy kortykosteroid. Do zwykłej pielęgnacji NHS radzi chłodne okłady, letnie kąpiele, regularne stosowanie nieperfumowanych emolientów, luźną bawełnianą lub jedwabną odzież i proszek do prania dla skóry wrażliwej. Odradza obcisłe ubrania z wełny lub włókien sztucznych oraz perfumowane mydła, dezodoranty i balsamy.

Przed wizytą zanotuj, gdzie dokładnie swędzi, od kiedy, czy skóra się zmieniła i co ewentualnie zmieniłaś w pielęgnacji lub praniu. Swędzenie brodawki i otoczki to inna sytuacja niż swędzenie skóry pod piersią czy w okolicy dekoltu.

Infografika · Schemat

Gdzie swędzi i o czym to może świadczyć

1. 1
   Otoczka i brodawka

   Swędzenie, mrowienie, łuszczenie lub strupy jednej brodawki mogą być objawem zapalenia skóry, ale też choroby Pageta.

2. 2
   Fałd pod piersią

   Fałd pod piersią to miejsce, w którym skóra łatwo ulega wyprzeniu. Skuteczność konkretnych leków jest słabo potwierdzona.

Czy swędzenie piersi może być objawem raka?

Samo swędzenie rzadko jest objawem raka piersi, ale w jednej sytuacji trzeba o nim pamiętać. To choroba Pageta, rzadki nowotwór obejmujący brodawkę i zwykle otoczkę.

Według amerykańskiego Narodowego Instytutu Raka (NCI) stanowi ona ok. 1-3% raków piersi i może wyglądać jak zapalenie skóry lub egzema. Do jej objawów należą swędzenie, mrowienie lub zaczerwienienie brodawki i otoczki, łuszcząca się, strupiąca lub pogrubiała skóra, spłaszczona brodawka oraz żółtawy lub krwisty wyciek. W tej samej piersi może być także guz.

Rozpoznanie wymaga badania lekarskiego, badań obrazowych i biopsji skóry. Przegląd naukowy opisuje, że w chorobie Pageta zmiany brodawki przypominają egzemę i często łączą się z rakiem w głębi piersi. Dlatego jeśli wysypka na brodawce nie mija, nie próbuj jej wyleczyć sama.

Więcej o objawach brodawki znajdziesz w poradniku o zmianach brodawek sutkowych.

Wyprysk brodawki czy choroba Pageta: jak je odróżnić?

Samym wyglądem ich nie odróżnisz. Przegląd 33 prac o wyprysku brodawki opisuje jego trzy postacie: atopową, z podrażnienia i alergiczną kontaktową. Przy różnicowaniu trzeba też uwzględnić łuszczycę brodawki, drożdżycę i chorobę Pageta.

Gdy rozpoznanie jest niepewne, wskazane są wymazy lub biopsja. W chorobie Pageta w badaniu pod mikroskopem w naskórku brodawki widać komórki nowotworowe, a w prawdziwym wyprysku obraz zapalenia. Wyprysk leczy się miejscowymi kortykosteroidami lub inhibitorami kalcyneuryny, które uznaje się za bezpieczne w czasie karmienia, a także unikaniem tarcia, chemikaliów i alergenów oraz intensywnym natłuszczaniem. U karmiących pomocne bywa poprawienie przystawiania dziecka. To leczenie dobiera lekarz po obejrzeniu brodawki.

Dlaczego swędzi tylko jedna pierś albo jedna brodawka?

Swędzenie jednostronne, które nie mija, wymaga oceny lekarza. Zmiana tylko po jednej stronie, razem z łuszczeniem, strupami lub wyciekiem, to wzorzec, przy którym NHS i NCI zalecają badanie.

Nie oznacza to, że za każdym razem chodzi o nowotwór. Chodzi o to, że dotykiem ani spojrzeniem nie odróżnisz zapalenia skóry od choroby, której nie wolno przeoczyć. Wystarczy wizyta u lekarza rodzinnego (POZ) lub ginekologa.

Co robić ze swędzeniem skóry pod piersiami?

Swędzieć może też skóra w fałdzie pod piersią. Medycznie mówi się wtedy o wyprzeniu, czyli podrażnieniu skóry w dużych fałdach.

Przegląd 68 badań nad wyprzeniami nie znalazł żadnych badań nad zapobieganiem. Dla leczenia (leki przeciwgrzybicze, sterydy, antybiotyki, antyseptyki) mocnych dowodów też brak, a poprawę zaobserwowano nawet po placebo. Słabe dowody wskazują, że operacja zmniejszenia piersi może pomóc przy wyprzeniach pod piersiami.

W praktyce oznacza to, że nie ma jednej pewnej recepty. Jeśli wysypka pod piersią jest uciążliwa, nawraca albo towarzyszy jej zaczerwienienie lub sączenie, lekarz oceni, co to jest, i dobierze leczenie. Samodzielne zestawy maści, które mogłyby zmienić obraz skóry, lepiej odłożyć.

Swędzenie piersi w ciąży i podczas karmienia

Swędzenie skóry jest w ciąży częste. Według NHS wynika ze zmian hormonalnych i rozciągania skóry, zwykle mija po porodzie, a wyprysk może się w ciąży nasilić. Rozstępy ciążowe, które według przeglądu Cochrane dotyczą 50-90% kobiet i pojawiają się m.in. na piersiach, to osobny temat.

Swędzenie w ciąży trzeba jednak zgłosić lekarzowi lub położnej, bo czasem jest objawem wewnątrzwątrobowej cholestazy ciężarnych, która wymaga leczenia. Pilnej pomocy szukaj przy bardzo silnym świądzie, na przykład budzącym w nocy, świądzie dłoni lub stóp albo nasilającym się w nocy. Do tego czasu NHS radzi nieperfumowane emolienty, kąpiele krótsze niż 20 minut i luźną bawełnianą odzież.

Wyciek z brodawki jest w ciąży i podczas karmienia częstszy, ale NHS zaleca zgłaszać każdy wyciek lekarzowi. Szczegóły są w poradniku o wycieku z brodawki. Jeśli swędzenie lub zmiany brodawek pojawiają się podczas karmienia, zapytaj położną, doradczynię laktacyjną albo lekarza, zamiast leczyć się na własną rękę.

Kiedy swędzenie piersi wymaga lekarza?

Do lekarza idź, gdy swędzenie jest jednostronne, nie mija albo towarzyszą mu zmiany skóry, brodawki lub guzek. NHS radzi też zgłosić się, gdy swędzenie utrudnia życie, nawraca albo jest silne.

W gabinecie lekarz obejrzy piersi, a przy podejrzeniu zleci USG, mammografię lub pobranie próbki. NHS opisuje, że w poradni piersi często dzieje się to w czasie jednej wizyty. Jeśli wyczuwasz guzek, przeczytaj poradnik o guzku w piersi, a o objawach, które łączy się z rakiem piersi, niepokojących objawach piersi.

Infografika · Lista kontrolna

Swędzenie piersi: kiedy do lekarza

• Swędzi tylko jedna brodawka albo jedna pierś.
• Skóra brodawki lub otoczki łuszczy się, jest pogrubiała albo pokryta strupem.
• Brodawka jest zaczerwieniona, spłaszczona lub się wciąga.
• Z brodawki wypływa wydzielina, szczególnie krwista lub żółtawa.
• Wyczuwasz guzek lub obrzęk w piersi, pod pachą albo w klatce piersiowej.
• Skóra jest zaczerwieniona albo marszczy się jak skórka pomarańczy.
• Swędzenie nie ustępuje, nawraca albo utrudnia codzienne życie.

Co robić do czasu wizyty?

Nie drap skóry do krwi, nie rób sobie przypadkowych kuracji i nie łącz kilku preparatów naraz. Zanotuj, kiedy swędzenie się zaczęło i co je nasila. Zrób zdjęcie zmiany, jeśli się zmienia z dnia na dzień, żeby pokazać lekarzowi.

Regularne oglądanie i dotykanie piersi pomaga zauważyć, że coś jest nowe. Jak to robić spokojnie i bez nadmiernego lęku, opisuję w poradniku o samobadaniu piersi.