Ból piersi: najczęstsze przyczyny i kiedy się martwić
Ból piersi to najczęściej ból cykliczny: pojawia się przed miesiączką i mija po niej. Sam rzadko oznacza raka. Do lekarza idź, gdy towarzyszy mu guzek, zmiana skóry, wyciek lub gorączka, a także gdy jest nowy, dotyczy tylko jednej piersi i nie mija.
W skrócie
- Typowy ból cykliczny zaczyna się do 2 tygodni przed miesiączką, jest tępy lub ciężki, obejmuje obie piersi i mija po okresie.
- Inne częste przyczyny to ciąża, tabletki antykoncepcyjne, menopauza, zapalenie piersi, a także uraz szyi i pleców.
- Na ulgę mogą pomóc dobrze dopasowany biustonosz i dostępne bez recepty leki przeciwbólowe, stosowane zgodnie z ulotką. Olej z wiesiołka działa jak placebo.
- Jeśli ból łączy się z guzkiem, zmianą skóry lub brodawki, wyciekiem albo gorączką, zgłoś się do lekarza. Do lekarza rodzinnego (POZ) lub ginekologa idź też wtedy, gdy ból jest nowy, dotyczy jednej piersi i nie mija.
Ból piersi dotyczy około połowy kobiet po 30. roku życia i potrafi budzić duży lęk. Dobra wiadomość jest taka, że rzadko oznacza coś groźnego. Piszę, skąd się bierze, co może pomóc i po czym poznać, że trzeba się zbadać.
Skąd się bierze ból piersi?
Najczęściej ból piersi wynika z cyklu miesiączkowego. Zaczyna się do 2 tygodni przed okresem, jest tępy lub ciężki, dotyczy obu piersi i mija po miesiączce.
Ból piersi i zmiany włóknisto-torbielowate dotykają ok. 50% kobiet po 30. roku życia. Lekarze dzielą ból na cykliczny, związany z miesiączką, i niecykliczny, który z nią się nie wiąże. Ten drugi ma więcej możliwych przyczyn, na przykład uraz szyi i pleców albo zapalenie piersi.
Do bólu piersi mogą prowadzić także ciąża, tabletki antykoncepcyjne i menopauza. Opisuję je niżej. O tym, jak piersi zmieniają się w cyklu, przeczytasz w poradniku o piersiach przed okresem.
Ból piersi a rak: kiedy ból jest zwykły, a kiedy do zbadania?
Sam ból piersi rzadko jest objawem raka. NHS wśród objawów raka wymienia guzek, zmiany skóry, wciągnięcie brodawki i wyciek, a ból piersi sam w sobie zwykle nie należy do tej listy.
To nie znaczy, że ból możesz całkiem zignorować. Zgłoś się do lekarza, gdy towarzyszą mu inne zmiany, a także gdy jest nowy, dotyczy jednej piersi i nie mija. Pomaga porównanie z własną normą: jeśli piersi bolą co miesiąc w podobny sposób, to wzorzec cykliczny. Jeśli ból jest inny niż zwykle, pokaż go lekarzowi. Pełną listę sygnałów alarmowych znajdziesz w poradniku o niepokojących objawach piersi.
Ból piersi: typowy czy do zbadania
Ból jednej piersi: co może oznaczać?
Ból jednej piersi nie pasuje do typowego bólu cyklicznego, który według NHS dotyczy obu piersi. NHS wśród innych przyczyn bólu wymienia m.in. urazy szyi i pleców oraz zapalenie piersi.
Dlatego nowy ból jednej piersi, który nie mija, jest dobrym powodem do wizyty u lekarza rodzinnego (POZ) albo ginekologa. Najpierw sprawdzi on, czy nie ma guzka ani zmian skóry, i w razie potrzeby zleci USG lub inne badania. O tym, jak wygląda ta ścieżka, przeczytasz w poradniku o guzku w piersi.
Ból z gorączką, zaczerwienieniem i ociepleniem piersi może oznaczać zapalenie. Wtedy nie czekaj, tylko szybko zgłoś się do lekarza. Więcej w artykule o zapaleniu piersi.
Ból piersi w ciąży, przy tabletkach antykoncepcyjnych i w menopauzie
Ból piersi może być objawem ciąży, skutkiem stosowania tabletek antykoncepcyjnych albo menopauzy. NHS wymienia wszystkie te sytuacje wśród przyczyn bólu.
Jeśli ból pojawił się po rozpoczęciu stosowania tabletek hormonalnych, powiedz o tym lekarzowi lub ginekologowi, który je przepisał. Nie odstawiaj ich na własną rękę. Szerzej o związku tabletek z piersiami opisuję w poradniku o tabletkach antykoncepcyjnych a biuście.
W ciąży zmiany w piersiach są normalne. Jeśli jednak ból jest jednostronny albo pojawia się razem z guzkiem lub zaczerwienieniem, zgłoś się do lekarza lub położnej.
Ból piersi w czasie karmienia i bolesne brodawki
W czasie karmienia ból piersi bywa objawem zapalenia piersi, czyli stanu zapalnego przewodów i obrzęku tkanki. Protokół ABM #36 zaleca unikać głębokiego masażu piersi karmiącej, bo nasila zapalenie i obrzęk, oraz nie odciągać „do pustej piersi”. Zalecany jest za to dobrze dopasowany biustonosz podtrzymujący, a do łagodzenia zimne okłady i leki przeciwbólowe.
Bolesne brodawki to osobna kwestia. Przegląd Cochrane 4 badań (656 kobiet) nie wskazał żadnej maści ani opatrunku, które dałoby się zalecić na podstawie dowodów. U większości kobiet ból zmniejsza się do łagodnego po ok. 7-10 dniach od porodu. Przystawianie dziecka najlepiej omówić z położną lub doradczynią laktacyjną.
Przy bólu piersi w czasie karmienia zgłoś się do położnej, doradczyni laktacyjnej lub lekarza.
Co pomaga na ból piersi?
NHS radzi dobrze dopasowany biustonosz w dzień i miękki do spania oraz dostępne bez recepty leki przeciwbólowe, także w żelu, stosowane zgodnie z ulotką. W przeglądzie 23 badań miejscowy diklofenak zmniejszał ból zarówno cykliczny, jak i niecykliczny.
Olej z wiesiołka niestety nie dał lepszego efektu niż placebo, a dla witaminy E dowody na pomoc są słabe. Przegląd z 2018 roku opisuje, że większości kobiet pomaga samo wyjaśnienie przyczyny, uspokojenie i dobór biustonosza, a przy utrzymujących się objawach miejscowe leki przeciwbólowe przynoszą ulgę 70-92% kobiet. Pewną korzyść daje ograniczenie kawy i tłuszczu w diecie, a relaksacja i akupunktura nie mają dobrych dowodów skuteczności. Uporczywy ból cykliczny lekarz może leczyć krótko (przez 2-6 miesięcy) bromokryptyną lub danazolem, jeśli korzyści przeważają nad działaniami niepożądanymi. Te leki mają poważne działania niepożądane, więc decyduje o nich lekarz.
Co pomaga na ból piersi: dowody
- Brak dowodów
- Słabe dowody
- Umiarkowane dowody
- Dobre dowody
- Olej z wiesiołka Brak dowodów
Metaanaliza 13 badań: działanie jak placebo.
- Witamina E Słabe dowody
NHS: mało dowodów, że pomaga.
- Dobrze dopasowany biustonosz Słabe dowody
Zalecany przez NHS. Dobry stanik sportowy zmniejsza ruch piersi.
- Miejscowy lek przeciwbólowy w żelu Umiarkowane dowody
W przeglądzie 23 badań zmniejszał ból cykliczny i niecykliczny, a inny przegląd podaje ulgę u 70-92% kobiet.
- Mniej kawy i tłuszczu w diecie Słabe dowody
Przegląd z 2018 roku opisuje pewną korzyść.
- Leki na receptę od lekarza Słabe dowody
Danazol lub bromokryptyna tylko przy uporczywym bólu cyklicznym, przez 2-6 miesięcy, z poważnymi działaniami niepożądanymi.
- Relaksacja i akupunktura Brak dowodów
Brak dobrych dowodów skuteczności.
Ból piersi przy sporcie i dobry biustonosz
Ból piersi przy wysiłku jest częsty: 32% uczestniczek Maratonu Londyńskiego 2012 zgłosiło go w ankiecie. Wiązał się z rozmiarem miseczki i był większy przy intensywnym wysiłku.
Dobry biustonosz sportowy zmniejsza ruch piersi, a w ankiecie maratonek mocne podtrzymanie należało do metod łagodzenia bólu. Szczegóły doboru znajdziesz w poradniku o biustonoszu sportowym.
Ból piersi u biegaczek
Tyle uczestniczek Maratonu Londyńskiego 2012 zgłosiło ból piersi. Był większy przy intensywnym wysiłku niż przy umiarkowanym.
Tyle uczestniczek Maratonu Londyńskiego 2012 zgłosiło ból piersi. Był większy przy intensywnym wysiłku niż przy umiarkowanym.
Najczęstsze pytania
Czy olej z wiesiołka pomaga na ból piersi?
Według metaanalizy 13 badań (1752 pacjentki) działa podobnie jak placebo. Jest jednak uznawany za bezpieczny, więc jeśli go stosujesz, nie musisz go odstawiać, ale nie oczekuj od niego cudów.
Czy w nocy lepiej nosić stanik, gdy bolą piersi?
NHS radzi dobrze dopasowany biustonosz w dzień i miękki do spania. To zalecenie ogólne, a wybór zależy od tego, w czym czujesz się wygodniej.
Czy ból piersi po menopauzie jest normalny?
NHS wymienia menopauzę wśród przyczyn bólu piersi. Jeśli ból pojawił się po wielu latach bez dolegliwości, jest jednostronny albo nie mija, pokaż go lekarzowi.
Czy mogę ćwiczyć, gdy bolą piersi?
W ankiecie maratonek ból piersi wpływał na trening u 17% kobiet z objawami, a stosowane metody to leki przeciwbólowe i mocne podtrzymanie piersi. Dobry biustonosz sportowy zmniejsza ruch piersi. Jeśli ból jest nowy lub dotyczy jednej piersi, najpierw zgłoś go lekarzowi.
Czy bolesne brodawki podczas karmienia to ten sam problem?
Nie. To osobny temat. Ból brodawek u większości karmiących zmniejsza się do łagodnego po 7-10 dniach od porodu. Warto omówić przystawianie dziecka z położną lub doradczynią laktacyjną. Przy zaczerwienieniu, gorączce lub guzku skontaktuj się z położną albo lekarzem.
Tekst nie zastąpi wizyty u lekarza. Kto pisze i jak powstają poradniki
Źródła
Wyjaśnienia dotyczące piersi przygotowujemy na podstawie badań naukowych, wytycznych oraz materiałów instytucji. Poniżej wskazujemy dokumenty wykorzystane w tym poradniku.
- NHS (National Health Service) (2023). Breast pain NHS (nhs.uk).
- NHS (National Health Service) (2024). Symptoms of breast cancer in women NHS (nhs.uk).
- Stachs A, Stubert J, Reimer T, Hartmann S (2019). Benign Breast Disease in Women. Deutsches Ärzteblatt International.
- Groen JW, Grosfeld S, Wilschut JA i wsp. (2017). Cyclic and non-cyclic breast-pain: A systematic review on pain reduction, side effects, and quality of life for various treatments. European Journal of Obstetrics, Gynecology, and Reproductive Biology.
- Ahmad Adni LL, Norhayati MN, Mohd Rosli RR, Muhammad J (2021). A Systematic Review and Meta-Analysis of the Efficacy of Evening Primrose Oil for Mastalgia Treatment. International Journal of Environmental Research and Public Health.
- Brown N, White J, Brasher A, Scurr J (2014). The experience of breast pain (mastalgia) in female runners of the 2012 London Marathon and its effect on exercise behaviour. British Journal of Sports Medicine.
- Scurr JC, White JL, Hedger W (2010). The effect of breast support on the kinematics of the breast during the running gait cycle. Journal of Sports Sciences.
- Mitchell KB, Johnson HM, Rodríguez JM i wsp.; Academy of Breastfeeding Medicine (2022). Academy of Breastfeeding Medicine Clinical Protocol #36: The Mastitis Spectrum, Revised 2022. Breastfeeding Medicine.
- Dennis CL, Jackson K, Watson J (2014). Interventions for treating painful nipples among breastfeeding women. Cochrane Database of Systematic Reviews.
- Hafiz SP, Barnes NLP, Kirwan CC (2018). Clinical management of idiopathic mastalgia: a systematic review. Journal of Primary Health Care.